ZİHİNSEL ENGELLİLİK VE BAŞLICA NEDENLERİ – Dr. Yıldırım Bayezit DELDAL (Çocuk Gelişimi ve Psikolojisi)

zihinsel-engellilik

ZİHİNSEL ENGELLİLİK VE BAŞLICA NEDENLERİ

ZİHİNSEL ENGELLİLER  

Dr. Yıldırım Bayezit DELDAL (Çocuk Gelişimi )

İnsan zekâsı doğum ile başlar ve ömür boyu ilerleyen bir çeşit gelişim sürecidir. Bu süreçte insan kendini, çevresini, birçok olayı anlamaya, çözümlemeye çalışır ve çeşitli sonuçlara ulaşır. Hayatını uyum içinde sürdürmek için çaba sarf eder. Zihinsel engellilik; doğum anı, doğum öncesi ve sonrası çeşitli sebepler nedeniyle oluşmaktadır.

Zihinsel Engellilik:

Çocuğun bellekte algılama, anlama, kavrama, çözümleme, yanıt verebilme, muhakeme gibi zekâ fonksiyonlarını yitirmesi yâda normalin altında olması durumudur.

Bu kişilerde kişisel hijyen, öz bakım, kaba ve ince motor fonksiyonlarının yetersizliği, dil ve iletişimde zayıflık, çevreye uyumsuzluk gibi gözle görülür gelişimsel bozukluklar bulunmaktadır. American Psychatric Association’e göre zekâ özürlü (Mental Retardasyon) tanısı için üç temel özellik bulunmaktadır.

  • Kişinin genel zekâ seviyesi ortalamanın altındaysa
  • İçinde yaşadığı toplumun yaş kriterine göre toplumsal beceriler, sorumluluk alabilme, iletişim kurabilme, günlük ihtiyaçlarını karşılayabilme ve kendine yetebilme gibi alanlarda geriliğin bulunması.
  • Zekâ geriliğinin 18 yaş öncesi başlaması.

Zihinsel engelliliğin oluşması için çeşitli sebepler vardır, bu sebeplerin bir kısmı biyolojik faktörlere bağlıyken diğer sebeplerde psikolojik kökenlidir. Tüm zihinsel engelliler içinde hafif zihinsel engelliler yaklaşık (%90) oluşturmaktadır.

Orta ve ağır yâda şiddetli zihinsel engelliler ise biyolojik faktörler yüzünden engelli olmuşlardır. Genel olarak üç ana başlık altında zihinsel engelliliğin nedenlerini inceleyelim.

1.Doğum Öncesi Nedenler:

  • Annenin yaşının çok genç yâda yaşlı olması.
  • Annenin yetersiz beslenmesi (iyot eksikliği )
  • Hamilelik öncesi kullanılan ilaçların etkisi.
  • Sigara, uyuşturucu, içki gibi uzun yıllar madde bağımlısı olup bu maddeleri halen kullanıyor olmak yâda geç bırakmış olmak.
  • Akraba evliliği.
  • Sosyal ve psikolojik problemler.
  • Radyasyona maruz kalma.
  • Annenin hamilelik esnasında geçirdiği ciddi hastalıklar (kızamık, kızamıkçık, frengi)
  • Kan uyuşmazlıkları.
  • Zehirlenmeler, çeşitli kazalar, ağır travmalar.
  • Kalıtsal kökeni olan metabolizma bozukluklar ( galaktoz, fenilketonori)
  • Beyin hastalıkları.
  • Kromozom sayısının ve yapısının bozuk olması.

2.Doğum Anı Nedenler:

  • Annenin doğumu hijyenden yoksun bir ortamda yapması
  • Geç ya da erken doğum.
  • Annenin karnında çocuğun dolanması.
  • Bebeğin beynine anne karnındayken oksijen gitmemesi.
  • Uzman olmayanların vakum aletini kullanması.
  • Riskli doğumlar.

3.Doğum Sonrası Nedenler:

  • Çocuğun ağır hastalık geçirmesi(menenjit, beyin iltihaplanması)
  • Çeşitli ciddi düzeylerde zehirlenme vakaları
  • Hastalıkların geç tedavisi ve yanlış müdahale hatalı ilaç kullanımı
  • Besin zehirlenmeleri
  • Beslenme bozuklukları
  • Yetersiz çevre koşulları
  • Her türlü ağır kazalar

Her şeyden önce toplumun zihinsel engelliye bakış açısını değiştirmesi o toplumun, daha fazla eğitilmesi ve bilinçlenmesiyle mümkün olacaktır. Zihinsel engelli ruhsal sorunu olan yâda akıl hastalığı olan bireyler değildir.

Zihinsel engellilik tıbbi bir hastalık olarak değil aksine psikiyatrik bozukluk olarak sınıflandırılmaktadır. Zihinsel engelli çocukların 18 yaş öncesi tespiti ile zekâlarının geri olması onların anlama, algılama, bellek kullanımı gibi göz önünde bulunan farkındalıklarını öğretmen, çocuk ve ailenin kabul etmesi, zekâ kapasitelerine göre bir eğitim alması çocuk için en iyi yoldur.

Zekâları sınırlı olan bu bireylerden, hafif zihinsel engelli çocukların Matematik, Sosyal Bilimler, Türkçe öğrenimi, okuma ve yaz becerileri diğer akranlarına göre geriden gelmekle birlikte iyi bir ek eğitim almaları halinde aradaki farkı kapatabilmektedirler. Hafif derece zihinsel engelli çocukların kaba ve ince motor becerilerinin gelişmesi diğer çocuklara göre yakın seviyededir.

Bu çocuklar makas tutar, kâğıt keser, şarkı söyler, resim yapar, beden hareketlerini yapar, yazı yazar, hamurdan şekiller yapar, topa vurur, oyun oynar, yapıştırma ve materyal kullanımında başarılıdırlar. Yanlış, doğru, iyi, kötü kavramlarını bilirler, evdeki tüm makineleri kullanabilir, bilgisayarı öğrenir ve kullanır, tv kumandasını kullanır, kendi başına yıkanır, yeme ihtiyacını tek başına karşılar, yürüyüş yapar, markete gider, bağımsız alış veriş yapabilir, para alır ve kullanır.

Kaynaştırma eğitimi alabilen bireyler üniversite kazanmaları halinde yüksek öğrenim okuyabilmektedirler. Diğer akranlarıyla çok büyük farkları bulunmamakla birlikte özel eğitim, Rehabilitasyon merkezlerindeki destek eğitiminden faydalanarak bilgi seviyelerini yükseltebilmektedirler.

Ağır ve orta zihinsel engelli bireylerde ise öğrenme, algılama, bellekte tutma kullanma becerileri zayıf yâda yoktur. Bu durum onların hayat boyunca çeşitli bilgileri tam olarak öğrenemeyeceği fakat kendilerini geliştirmeleri açısından Rehabilitasyon merkezlerince verilen eğitimin, ailelerin katkısıyla sadece yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli kazanımları edinmeleri sağlanır.

Zihinsel engeli olan kişilerin zekâ seviyeleri (IQ) sadece zekâ yaş bağlantısı ile değil bu kişilerin zekâlarında gerilik fiziksel, biyolojik, kalıtımsal, kazalar, hastalıklar gibi faktörlerinde belirleyici oranda etkisinin olduğu bilinmektedir.

Zihinsel engelli kişilerin aile ve çevre ilişkileri, zekâ yaşı, kendi iç dünyaları, algıları, korkuları, hisleri, sevinçleri, üzüntülerinin her birinin farklı olması tek tipte zihinsel engelden veya engelliden değil çok çeşitli engellinin ortaya çıkması olarak görülmüş bir sağlık sorunudur. Zihinsel engelli kişilerin ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla bu engelli bireylerin engelliliğinin ağırlık derecesine göre iki grupta sınıflandırılmaktadır. Bunlar: Eğitsel yönden tanılama yaklaşımı diğeri de kişinin psikolojik yönden tanılama yaklaşımıdır.

BU MAKALE YAZARIN ÖZGÜN ARAŞTIRMASININ BİR ÜRÜNÜDÜR.

Dr.Yıldırım Bayezit DELDAL / AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ/PEDİATRİC, Çocuk Gelişimi Anabilim Dalı/ABD

Department of Child Development / American Northwest University-Seattle / USA-2019, AMERICAN PEDIATRIC ASSOCIATION

Dr.Yıldırım Bayezit

Yazar, dört kardeşli bir ailenin en küçük bireyi olup İstanbul doğumludur. YAZARIN EĞİTİM BİLGİLERİ; Yazar Lise Eğitimini İstanbul Kocasinan Anadolu Lisesi tamamlamıştır. -Anadolu Üniversite Sağlık Yönetimi Bölümünü mezunu -İstanbul Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü -Ayvansaray Üniversitesi Çocuk Gelişimi Eğitimi Bölümünü mezunu. -Anadolu Üniversitesi İşletme Bölümünü mezunu. -Atatürk Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölümünü mezunu. -İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler Ve Tanıtım Lisans Bölümünü bitirmiştir. -Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Yüksek Okulu Beslenme ve Diyetetik Bölümü 3 Sınıf Lisans Devam... -İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Y/Tezli Yüksek Lisans mezunudur. -Üniversity of Nortwestern with Üniversity of İstanbul / Çocuk Gelişimi Doktora Programı/ABD Yazar, İstanbul Üniversitesi Sağlık Yönetimi Doktora programının hazırlık aşamasındadır. Şuan aktif olarak Milli Eğitimde Öğretmen ve Üniversitede Öğretim Görevlisi olarak çalışmaktadır. Yazar, Uluslar arası kongre ve sempozyumlarda yurt içi ve yurt dışı aktif olarak görev almakta ve bilimsel çalışmalar yapmaktadır. Yazarın iki kitabı basılmıştır. Yazar, Otizm ve Engellilik üzerine bilimsel çalışmalar yapmakta ve bu konu ile ilgili yeni bilimsel verilerin elde edilmesini sağlamaktadır. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Üzerine çalışmaları bulunan yazarın, Yurt içi ve Yurt dışı çeşitli Gazete ve Dergilerde bilimsel makaleleri yayınlanmıştır. Uluslar arası sempozyum ve Kongrelerde Bilimsel çalışmalar yapan yazar ayrıca Amerika Birleşik Devletleri Pediatric Derneği ile bilimsel çalışmalar yapmaktadır. Çeşitli Hakemli dergilerde makaleleri bulunan yazar Akademik çalışmalarına devam etmektedir. Yüze yakın makalesi bulunan yazar İstanbul’da yaşamaktadır. XI. Uluslararası Sağlıkta Kalite, Akreditasyon ve Hasta güvenliği Kongresi Bildirimli sunum; Aile Sağlığı Merkezlerinin (ASM) değişen yapısı ve verdiği hizmetler. Antalya/Belek. (16.05.2015) II. Uluslararası farklı şiddet boyutları ve toplumsal algı kongresi Bildirimli sunum; Sağlık çalışanlarına yönelik yapılan şiddetin nedenleri. (Istanbul /Zeytinburnu.2015). Trakya Üniversitesi Balkan Kongre Merkezinde Uluslararası Engellilerin Yaşama Hakkı Temalı Özürlüler Kongresinde, Engellilere Yapılan İstismarın Başlıca Nedenleri, Adlı Bilimsel Çalışma Sözlü Bildiri Olarak Sunulmuştur (13-15/05/ 2016). III.Uluslararası Farklı Şiddet Boyutları ve Toplumsal Algı Kongresi, Görsel ve Yazılı Medyadaki Şiddet İçerikli Haberlerin Eğitim / Öğretim Çağındaki Öğrencilerin Okul ve Eğitim Hayatına Olan Etkilerinin (Sosyal / Kültürel / Psikolojik) Açıdan Üniversite Mezunu Ebeveynleri Tarafından Değerlendirilmesi, Sözlü Bildirim Olarak Sunulmuştur (21-22.04.2017). II.Uluslararası Avrasya Pozitif Psikoloji kongresi, Üsküdar Üniversitesinde Sözlü Bildiri olarak sunulmuştur. Öğretmen gözünden, engelli olmayan öğrencilerin engelli olan akranlarına karşı davranışlarının gözlemlenmesi ve farkındalık boyutunun incelenmesi (12-14/05/2017). Washington-Daily-News-2020-03-01/ Amerikan Günlük Gazete Bebeklerde Zeka Gelişimi Doktora DrYıldırım Bayezit DELDAL Çocuk Gelişimi ve Psikolojisi UzmanıKuzeybatı Üniversitesi Washington ABD / 2020 Çocuk Gelişimi ve Psikolojisi Intelligence Development in Infants, Dr.Yildırım Bayezit DELDAL Child Development and Psychology Specialist Northwest University Washington USA / 2020 Child Development and Psychology. https://statoperator.com/research/washington-daily-news-2020-03-01/ Ulusal Dergilerde Yayınlanan Makaleler Yıldırım Bayezit DELDAL, “Zihinsel Engellilik ve Başlıca Nedenleri”, Umut Dergisi/İstanbul, yıl;2016 sayı:7, sayfa;20-21-22 Yıldırım Bayezit Deldal, Sosyoekonomi, Refereed, Scientific, Quarterly Hakemli, Bilimsel, Süreli Sosyo-ekonomi Society Dergisi, “Toplam Kalite Yönetimi ” 2016, Vol. 24(29), Sosyo-ekonomi Derneği, ISSN 1305–5577 II. Uluslararası Diğer Hakemli Dergilerde Yayınlanan Makaleler Yıldırım Bayezit Deldal, Medicana Medical Journal,” Toplam Kalite Yönteminde, Türk/Alman Sağlık Kuruluşları Arasındaki Farklar. s. 32, sa 1,201 II. Uluslararası Çocuk Gelişime ve Nöroloji Kongresi, ( 0-3 Yaş arası konuşma güçlüğü ve dil sorunu yaşayan çocukların ebeveyn gözünden incelenmesi ve bu problemlerin temel nedenleri.) 19/20 Nisan 2018 Sözlü bildiri, Yıldırım Bayezit D CEREBRAL PALSY AMERICAN PEDIATRIC ASSOCIATION-MAKALE/AMERİCA 2019-EKİM, Ph.D. Dr.Yıldırım Bayezit DELDAL Çocuk Gelişimi Anabilim Dalı/ABD Department of Child Development / American Northwest University-Seattle / USA-2019, AMERICAN PEDIATRIC ASSOCIATION Çocuklarda Bilişsel Gelişim Sağlık Problemleri. ,American Academy of Pediatrics/COGNITIVE DEVELOPMENT IN CHILDREN, HEALTH PROBLEM Guidance for the Clinician in Rendering Pediatric Care Dr.Yıldırım Bayezit DELDAL, (Department of Child Development and Psychology) (ISSN Numbers: Print, 0091-4005; doi:10.2543/peds.2019-2993 IV.Mersin Üniversitesi Uluslararası Hemşirelik Kongresi,(SAĞLIK BILIMLERI FAKÜLTESI ÖĞRENCILERININ ANTIBIYOTIK KULLANIMI KONUSUNDA BILGI TUTUM VE DAVRANIŞLARI İNCELENMESİ) 18 sorudan oluşan Sosyo-Demografik özellikler formu ve Deldal’ın (2014) çalışması. 5-8 Kasım 2017 3.Trakya Üniversitesi Uluslararası Engelliler Kongresi Üstün Başarı Belgesi/Sözlü Sunum 2015/2016. https://www.okulhaberleri.net/engelliler-kongresinden-basari-belgesi-alan-yildirim-beyazit-deldala-tesekkurler-860111 BİLİŞSEL GELİŞİM SAĞLIK PROBLEMİ(DİJİTAL OYUNLAR) Makale. COGNITIVE DEVELOPMENT IN CHILDREN, HEALTH PROBLEM.Guidance for the Clinician in Rendering Pediatric Care Dr.Yıldırım Bayezit DELDAL, (Department of Child Development and Psychology) (ISSN Numbers: Print, 0091-4005; doi:10.2543/peds.2019-2993 Washington-daily-news-2020-03-01/ANNE SÜTÜNÜN YARARLARI ANNE SÜTÜNÜN FAYDALARI. 1.PhD.DrYıldırım Bayezit DELDAL Northwest Üniversitesi Seattle Washington ABD / 2020 Çocuk Gelişimi ve Psikolojisi 2 Doçent Dr.DrSema OĞLAK TC Aydın Adnan Menderes ÜniversitesiSağlık Bilimleri Fakültesi / Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü ekonomi bilimi, https://statoperator.com/research/washington-daily-news-2020-03-01/ Yazarın Kitapları; 1.Çocuklarda Antibiyotik Kullanımı, Marmara Yayıncılık-2019,Ekim/İstanbul 2.Zihinsel Engellilik ve Otizm. ZET Yayın Evi-2020,Aralık/Ankara 3.Çocuklarda Beyin Gelişimi. Basım Aşamasında. ZET Yayın Evi/Ankara.2021.

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.